• Het kabinet kan niet steeds meer regels maken,
    en de kosten bij de burger neerleggen.

  • Wordt een rechtszaak voor bijna 40% van alle Nederlanders te duur?

  • Nog meer bezuinigen op de rechtsbijstand?

Inbreng deken Hendrikse in Eerste Kamer tijdens expertmeeting rechtsstaat

Op 4 februari sprak deken Walter Hendriksen de Eerste Kamer toe tijdens de expertmeeting ‘Staat van de rechtssstaat’. De bijdrage van Hendriksen handelt exclusief over de bezuinigingen op de rechtsbijstand:

 

“Dank u wel mevrouw de voorzitter. Om te beginnen wil ik u, en daarmee ook de Kamer, feliciteren met het feit dat u afgelopen vrijdag bent beëdigd als advocaat. Daar kunnen er niet genoeg van zijn in dit huis. En ook niet aan de overkant, overigens. Ik wens u heel veel succes in die nieuwe loopbaan.

Voor het overige wil ik het nu hebben over de toegang tot het recht en het behoud van de rechtsstaat. Het is buitengewoon zorgelijk dat er nu al in het civiel recht twintig procent vraaguitval is [1]. Twintig procent minder zaken bij de Handelskamer van de rechtbanken en dat wordt veroorzaakt door de hogere griffierechten, die nu voor dertig procent kostendekkend moeten zijn, en de verhoging van de eigen bijdrage.

In het strafrecht is het ZSM-initiatief losgebarsten. De gedachte achter ZSM is afdoening buiten de rechter om. Het OM vervolgt, het OM berecht, de slachtoffers mogen meedoen en de advocaat heeft een marginale rol. De bedoeling is dat tachtig procent van de strafzaken niet meer op zitting komt. Die vraaguitval is meetbaar, maar men meet het niet! Juist de  meetbaarheid moet leiden tot  een optelsom van bezuinigingen en kostenbesparingen. Maar nee, die optelsom wordt niet gemaakt. Integendeel, van de €400 miljoen die nu besteed wordt aan de van gefinancierde rechtsbijstand wordt zomaar €85 miljoen geschrapt. We hebben het over het excluderen van rechtsgebieden, ja u hoort het goed, huurrecht gaat uit het stelsel. Een huurder die ontruiming wordt aangezegd, is eenvoudig niet meer in staat een advocaat raadplegen; tenzij hij zelf betaalt, maar een groot aantal huurders kan dat helemaal niet.

En waarom nu deze voorgestelde maatregelen? Ongeveer 25 procent van het totale budget van de gefinancierde rechtshulp gaat eruit, omdat, zo zegt de staatssecretaris, er sprake is van een open eind-financiering die niet meer houdbaar is, die uit de hand loopt. Ik kan u verzekeren dat er niks uit de hand loopt! Als uitgaven voor het stelsel van de afgelopen 10 jaar met inflatie worden gecorrigeerd, dan leidt dat ertoe dat op het totale budget van €400 miljoen jaarlijks maximaal €6 miljoen overschrijding is [2]. Dat valt makkelijk te repareren door volumeafspraken te maken. Die €6 miljoen is maar 1% van het hele budget.

Er is hier sprake van een bezuiniging van 25 procent die zal leiden tot een nog verdere beperking van de toegang tot het recht voor degenen die dat nodig hebben. Ik wijs er nogmaals op dat 60 procent van het totale budget voor gefinancierde rechtsbijstand wordt besteed aan zaken tegen de Staat. Ik som het u op: asiel zes procent, vreemdelingen zes procent,  sociale verzekeringen zeven procent, sociale voorzieningen zeven procent en strafrecht 36 procent. Van die rechtsbijstand gaat 25 procent af. En dan wordt niet meer gekeken naar de motie die hier is aangenomen, de motie Kox [3]. Nee, een integrale visie over het stelsel ontbreekt. Als de staatssecretaris moet ingaan op de integrale visie, dan zegt de staatssecretaris dat mensen moeten worden verwezen naar alternatieve geschilbeslechting, en opgevoed moeten worden tot zelfredzame burgers.

Wij hebben gekeken hoe we zelf een bijdrage kunnen leveren, om toch niet alleen ‘nee’ te hoeven zeggen. We hebben twee dingen gedaan:

We hebben de besturen van de specialisatieverenigingen gevraagd welke gaten zij in hun rechtsgebied zien om te komen tot vermindering van eigen uitgaven. Hieruit hebben we een marginale opbrengst gekregen. Niet door onwil van de besturen, maar omdat er weinig spek meer op de botten zit na de eerdere bezuinigingen die er al zijn geweest.

Verder hebben we Deloitte gevraagd een rapport [4] te schrijven over wat die grootverdienende advocaten nu eigenlijk verdienen. Dat is ongeveer €55.000 per jaar. En als daar 25 procent vanaf gaat, dan wordt hun bestaan marginaal en zal dat zonder twijfel leiden tot sluiting van kantoren waarin nu juist in de afgelopen decennia is geïnvesteerd. Kantoren die een specifieke know how hebben voor juist die onderkant van de samenleving die niet beschikt over de zelfredzaamheid  die de staatssecretaris wil zien.

Zeggen wij dan alleen maar ‘nee’, zeggen wij dan dat het alleen maar slecht gaat? Nee.

Wij zelf zijn ons verder aan het opvoeden, uw voorzitter zal daar onder lijden. Er is een nieuwe beroepsopleiding, gestart, die buitengewoon ambitieus is en die ons €6 miljoen kost van ons budget van ongeveer €14 miljoen. Wij zijn enorm aan het investeren in extra toezicht, dat heeft enorme aandacht. Wij zijn de beroepsgroep aan het opschudden om ze hernieuwd strijdbaar en dienstbaar te maken, juist aan die onderkant van de samenleving.

Wat doen we overig voor de rechtsstatelijkheid? Het voert te ver om vandaag op alles in te gaan. Al onze adviescommissies en wetgevingsadviezen kent u.  We hebben een nieuwe uitbreiding, een commissie rechtstatelijkheid en proberen als Orde toezicht te houden en te monitoren wat er misgaat met onze rechtsstaat. We hebben aan u, en ook aan de overkant, eigenlijk maar één advies en dat is: doe voorzichtig met het decennia lange opgebouwde systeem van rechtshulp, ook al kost dat geld. Rechtspraak kost geld.”

 


[1] Bron: ‘Burgerrechter behandelt minder zaken’, CBS, 13-01-2014

[2] Bron: Verslag Algemeen Overleg  CommissieVeiligheid en Justitie 14 november 2013, 31753

[3] Motie-Kox (SP) c.s. over het garanderen van de toegang tot rechter en rechtshulp (EK 33.750, G)

[4] Brief Nederlandse Orde van Advocaten aan Tweede Kamer 13-11-2013


Tags: ,

actie