• Het kabinet kan niet steeds meer regels maken,
    en de kosten bij de burger neerleggen.

  • Wordt een rechtszaak voor bijna 40% van alle Nederlanders te duur?

  • Nog meer bezuinigen op de rechtsbijstand?

Monitor gesubsidieerde rechtsbijstand. Afname vraag en aanbod zichtbaar

Ondanks het feit dat meer Nederlanders in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand, is er in 2015 toch een afname te zien in het daadwerkelijk beroep dat op het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand gedaan is. Deze afname is zowel in de eerstelijn (het Juridisch Loket) als in de tweedelijn (toevoegingen verkregen via de Raad voor Rechtsbijstand) te zien. De Raad heeft in 2015 ongeveer 435.000 toevoegingen afgegeven. Dit blijkt uit de in augustus gepubliceerde Monitor Gesubsidieerde Rechtsbijstand.

Eerste lijn
Om problemen in een zo vroeg mogelijk stadium, op de meest passende wijze, binnen de keten af te kunnen doen, worden rechtzoekenden aangemoedigd gebruik te maken van de eerstelijns voorzieningen. Hiervoor is in 2011 de diagnose- en triagekorting ingevoerd. Onderzoek heeft echter niet aangetoond dat deze maatregel ertoe heeft geleid dat juridische problemen vaker dan voorheen door de eerstelijn worden opgelost. Het kabinet heeft daarom besloten om deze korting te laten vervallen en de eerstelijn te verbreden om tot een zo snel en gericht mogelijke afdoeningswijze te kunnen komen. Het aantal klantactiviteiten van het Juridisch Loket in 2015 lag opnieuw aanzienlijk lager dan het aantal van het jaar daarvoor (-28%). De belangrijkste verklaring voor de extra daling in 2015 is een substantiële beperking van de openingstijden van de balies waartoe het Juridisch Loket begin april 2015 om budgettaire redenen heeft besloten. Deze beperking is in de loop van 2015 weer deels tenietgedaan.

Steeds meer advocaten bieden ook een gratis ingang voor oriëntatie, informatie en advies, zoals het Landelijk Netwerk Gratis Inloopspreekuur Advocaten, hetgeen mogelijk ook bijdraagt aan de daling van het aantal klantactiviteiten bij het Juridisch Loket. Met name als reactie op de beperktere openingstijden van de balies zijn binnen de advocatuur extra initiatieven voor eerstelijnstoegang ontplooid.

Gebruikers van de eerstelijn beoordelen de kwaliteit van de dienstverlening als ‘goed’. De klanttevredenheidsonderzoeken hebben echter betrekking op bejegening en de mate van servicegerichtheid van de medewerkers van het Juridisch Loket en op het resultaat, niet op de inhoudelijke kwaliteit. Wat dit laatste betreft is er nog geen externe toetsing geweest.

Tweede lijn
De vraag naar gesubsidieerde rechtsbijstand in de tweedelijn is in 2015, net als in 2014, gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. Deze daling is deels een beoogd effect van een aantal maatregelen dat de afgelopen jaren is genomen, zoals de verhoging van de eigen bijdrage en de afschaffing van de anticumulatieregeling. De maatregelen veroorzaken een dalende trend bij de toevoegingen waarvoor een eigen bijdrage moet worden betaald, met name op het gebied van het personen- en familierecht, waarvoor de eigen bijdrage sterker is verhoogd.

Vanaf 2012 is er een opvallende stijging zichtbaar van het aantal niet-ambtshalve afgegeven straftoevoegingen voor meerderjarige verdachten van misdrijven. Het gaat hierbij om verdachten van misdrijven die niet in bewaring zijn gesteld. Deze stijging zou toe te schrijven zijn aan gedragseffecten van de werkwijze in het kader van de Salduz-jurisprudentie en van de ZSM-werkwijze.

Advocaten
In 2015 verleenden ruim 7.500 advocaten in ten minste één zaak gesubsidieerde rechtsbijstand. Dit aantal loopt in 2015 voor het eerst terug. Tot op heden was er elk jaar groei zichtbaar. Van alle advocaten die in 2015 bij de Orde ingeschreven stonden is 43% actief als rechtsbijstandverlener binnen het stelsel. Dit percentage is iets gedaald ten opzichte van 2014 (44%). Opvallend is dat de advocaten die in 2015 10 of minder toevoegingen behandelden (27% van het totaal), gezamenlijk slechts 2% van alle toevoegingen behandelden. Het beeld is juist omgekeerd bij de advocaten die meer dan 200 toevoegingen behandelden (3% van het totaal). Samen behandelde deze groep advocaten 15% van de toevoegingen. Die verdeling is erg scheef.

Relatief veel advocaten blijken toevoegingen te doen op het gebied van verbintenissenrecht: 61% van de advocaten die binnen het stelsel actief zijn, deed ten minste één toevoeging op dat gebied. Bij straftoevoegingen is dit 44%. Opvallend is dat bijna bij elk soort toevoeging in 2015 minder advocaten werkzaam waren dan in de jaren daarvoor, terwijl het aantal toevoegingen per soort niet altijd afgenomen is. Dit zou erop kunnen wijzen dat advocaten meer gespecialiseerd zijn en in toenemende mate op één terrein werkzaam zijn. Als per rechtsgebied, wordt bezien of er verloop is in de deelname van advocaten door de jaren heen dan blijkt dat vooral bij strafrecht een relatieve afname zichtbaar is van het aantal advocaten dat deelneemt aan het stelsel.

Lees de hele Monitor Gesubsidieerde Rechtsbijstand

(bron: NJB)

Tags: ,

Social

FacebookTwitterLinkedin
actie