• Het kabinet kan niet steeds meer regels maken,
    en de kosten bij de burger neerleggen.

  • Wordt een rechtszaak voor bijna 40% van alle Nederlanders te duur?

  • Nog meer bezuinigen op de rechtsbijstand?

Inbreng Orde inzake Algemene Maatregel van Bestuur stelselvernieuwing gefinancierde rechtsbijstand I en 33750 VI, Z

Download hier de brief Brief woordvoerders EK TK 5 september 2014 (inclusief bijlage Aanvullend advies NOVA inzake No Cure Less Fee regulier)

Geachte woordvoerders,

De commissie Veiligheid en Justitie van de Eerste Kamer bespreekt op 9 september a.s. de conceptbrief ten behoeve van het nader schriftelijk overleg over de AMvB stelselvernieuwing rechtsbijstand I. De brief van 2 juli 2014 van staatssecretaris Teeven[1] maakt hier ook onderdeel van uit. In deze brief beantwoordde de staatssecretaris vragen van zowel de Eerste als de Tweede Kamer over de op 30 april jl. ter consultatie ingediende AMvB[2]. Naast vragen over een aantal concrete bezuinigingsmaatregelen uit deze AMvB is een groot aantal vragen van meer algemene strekking over rechtsbijstand door u gesteld.

Eveneens zal de commissie voor Veiligheid en Justitie van de Tweede Kamer in haar procedurevergadering op 10 september hierover praten.

De Nederlandse Orde van Advocaten (hierna: Orde) volgt de inbreng vanuit de beide Kamers op dit onderwerp met grote belangstelling; binnen de bredere discussie over de Nederlandse rechtsstaat is het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand – overigens in samenhang met griffierechten – een belangrijk onderwerp dat blijvende aandacht verdient.

Het standpunt van de Orde over de voornemens van het ministerie van Veiligheid en Justitie is en blijft ongewijzigd[3]: deze (jaarlijkse en structurele) taakstelling van 85 miljoen euro ten koste van het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand is onaanvaardbaar. Grote groepen on- en minvermogenden in de samenleving worden uitgesloten van de toegang tot het recht. De Orde maakt zich grote zorgen over de sociale, economische en maatschappelijke gevolgen daarvan. Verloedering wordt bevorderd en oneerlijkheid gefaciliteerd als het recht niet meer aan bod komt.

Procedurele opmerkingen

In de eerdere brief van 16 mei jl. aan uw Kamers hebben we al onze zorgen geuit over het feit dat de voorgenomen maatregelen stapsgewijs aan uw Kamers worden voorgelegd. Het effect van de voorgenomen maatregelen kan daardoor niet in onderlinge samenhang in ogenschouw worden genomen. Deze mening zijn we nog steeds toegedaan. Te meer omdat wij grote zorgen hebben over de effecten van de rechtsbijstand voor de toegang tot het recht voor de rechtzoekenden in Nederland. De procedurevergadering van de Tweede Kamer en de inbreng van de Eerste Kamer vindt plaats vóór de presentatie op 16 september van de Rijksbegroting voor het jaar 2015. Onze eerdere opmerkingen over de onderlinge samenhang betroffen zeker ook de financiële samenhang. In het kader van de zorgvuldigheid en samenhang verzoeken wij uw Kamers hier dan ook rekening mee te houden. Zeker ook omdat de voorliggende voorgenomen maatregelen zien op 2015. Wij verzoeken uw Kamers dan ook om geen onomkeerbare stappen te laten zetten in de aanloop naar de begrotingsbehandeling.

Inhoudelijke opmerkingen over de brief van 2 juli 2014

Verplichte gang langs de eerste lijn

Ten aanzien van een ander uitgangspunt van de plannen van de staatssecretaris, namelijk de verplichte gang van alle rechtzoekenden langs de eerstelijnsvoorziening

(het Juridisch Loket) herhaalt de Orde zijn standpunt. Reeds in de huidige praktijk vindt op een zeer efficiënte en adequate wijze de zogeheten ‘triage’ (beoordeling of een zaak op terechte gronden toevoegwaardig is) plaats, namelijk enerzijds door advocaten die zaken zonder basis voor rechtsbijstand niet in behandeling nemen, en anderzijds door de filtering bij het Juridisch Loket.

Indien in de nieuwe situatie alle rechtzoekenden verplicht de (fysieke) gang langs het Juridisch Loket zullen dienen te maken, betekent dit vergeleken met de huidige situatie een verdubbeling van het aantal cliënten dat bij het Juridisch Loket terecht komt om vervolgens in grote aantallen te worden verwezen naar de advocatuur. Hierdoor zal sprake zijn van een volstrekt inefficiënt systeem van ‘rondpompen’ van rechtzoekenden, nog los van de daartoe volstrekt ontoereikende capaciteit aan de zijde van het Juridisch Loket en het daarmee onvermijdelijk samenhangende verlies aan kwaliteit van dienstverlening aan rechtzoekenden.

Verschuivingen in afgegeven toevoegingen

Uit de onlangs verschenen ‘Monitor Gesubsidieerde Rechtsbijstand 2013’ van de Raad voor Rechtsbijstand blijkt dat het aantal toevoegingen in 2013 niet gedaald is ten opzichte van het jaar daarvoor. Wel zijn er onderlinge verschuivingen zichtbaar op verschillende rechtsgebieden, waarbij de uitschieter in toename van het aantal toevoegingen ligt bij het bestuursrecht. Dit onderbouwt de eerdere stellingname van de Orde dat (complex(e)) overheidsbeleid en –besluiten direct doorwerken in aantallen toevoegingen.

De vereniging van Familierecht Advocaten en Scheidingsmediators (vFAS) is het ‘hartgrondig oneens’ met de stelling uit de Monitor Rechtsbijstand 2013 dat de animo voor toevoegingszaken het afgelopen jaar niet zou zijn gedaald, ondanks een verlaging van de uurvergoeding. De vFAS constateert zelf een drastische daling van 6.000 toevoegingen in scheiding-gerelateerde zaken in 2013, terwijl er meer geschillen zijn dan voorheen. Het beeld dat het aantal geschillen groeit, komt volgens de vFAS overeen met de stijging op andere rechtsgebieden, zoals schuldsanering, bestuursrecht en strafrecht. Het is niet ondenkbaar dat dit een gevolg is van het steeds vaker ontbreken van goede en toegankelijke rechtshulp bij scheidingen.

Clawback

De staatssecretaris heeft in de brief van 2 juli aangegeven dat deze maatregel nog uitgewerkt moet worden. Wat deze maatregel precies gaat betekenen voor rechtzoekende en rechtsbijstandverlener is nog onduidelijk. De Orde volgt deze ontwikkeling met aandacht.

HiiL rapport

De Orde heeft kennis genomen van het rapport van HiiL ‘Legal Aid in Europe’. Uit dit rapport komt duidelijk naar voren dat een betrouwbare maatstaf ontbreekt voor de kwaliteit van toegang tot het recht en dus voor de effectiviteit van het geld dat wordt uitgegeven aan gefinancierde rechtsbijstand. Tevens zijn er geen gegevens bekend die een vergelijking tussen landen mogelijk maken met betrekking tot de kwaliteit van de juridische bijstand. HiiL heeft het slechts over indicaties met betrekking tot de kwaliteit van de toegang tot het recht, maar stelt ook dat bij deze indicaties voorzichtigheid is geboden. De voorbehouden die HiiL, ons inziens terecht, maakt in de rapportage komen echter niet terug in de brief van de staatssecretaris, waarin voor een aantal nogal stellige afspraken naar de rapportage van HiiL verwezen wordt.

 Kennelijke afdoening vreemdelingenrecht

Het besluit van de staatssecretaris tot het terugdraaien van de verlaagde vergoeding voor kennelijke afdoeningen in vreemdelingenzaken is binnen de beroepsgroep van de advocatuur met instemming ontvangen. In de praktijk echter blijkt de uitvoering van de regeling niet met terugwerkende kracht per 1 oktober 2013 afgehandeld te worden, maar per 15 februari 2014. De hiervoor verantwoordelijke uitvoeringsorganisatie, de Raad voor Rechtsbijstand, heeft die beleidsvrijheid echter wel. Het zou in de ogen van de Orde niet meer dan logisch zijn dat de staatssecretaris, nu hij terugkomt op een door hem genomen besluit, ook de nadelige praktijkimplicaties zoveel als mogelijk (laat) terugdraaien.

No cure less fee

De staatsecretaris heeft in zijn brief ook geregeerd op de vragen die de PvdA-fractie heeft gesteld over de No cure less fee-regeling in reguliere zaken. De vraag was of  inderdaad bij de beoordeling van een asielaanvraag steeds ambtshalve wordt getoetst aan alle relevante reguliere gronden, ook wanneer hierop door de asielzoeker geen beroep is gedaan. De staatssecretaris heeft deze vraag bevestigend beantwoord: “Dit betekent dat de IND ambtshalve aan een aantal regulier-humanitaire gronden toetst, dus ongeacht of deze door de vreemdeling zijn aangevoerd”.

Naar de stellige overtuiging van de Orde is deze benadering onjuist en in directe strijd met de wet. Wij concluderen dat de verstrekkende wijze van ambtshalve toetsing zoals door de staatssecretaris thans wordt voorgestaan, niet strookt met de wet en met het systeem van de Nederlandse vreemdelingenprocedures. Verder is het zo dat het mee-toetsen van reguliere gronden is bedoeld om geen zaken over het hoofd te zien, en om in geval van een herhaalde aanvraag direct een compleet dossier beschikbaar te hebben voor wat betreft de reguliere gronden. In de bijlage treft u het uitgebreide advies van de adviescommissie vreemdelingenrecht van de Orde aan. In dit advies wordt uitgebreid en met verdere argumenten op bovenstaande zaken ingegaan.

Tot slot

De Orde stelt het gecontinueerde overleg over dit onderwerp met de staatssecretaris en zijn ambtenaren op prijs, zonder dat dit, zoals de staatssecretaris ook aangeeft, overeenstemming impliceert. Betrokkenheid van de Orde zal, waar het gaat om al geaccordeerde maatregelen, zoveel als mogelijk zien op het verminderen van ongewenste gevolgen voor rechtzoekenden en advocaten binnen het stelsel.

Daarnaast zal de Orde de nog in consultatie te brengen nieuwe maatregelen onverkort voorzien van inbreng waarbij het behoud van een fatsoenlijke rechtsbedeling voorop staat. Eind september 2014 wordt, zo is vanuit het departement aangegeven, een aantal wetswijzigingen in consultatie gebracht. Onder andere de voorziene verdubbeling van het minimaal financieel belang zal naar de mening van de Orde voor een wezenlijke verdere inperking van de toegang tot het recht zorgen.

Met vriendelijke groet,

Namens de algemene raad,

Walter Hendriksen                                Bernard de LeestAlgemeen deken                                    lid algemene raad

 

 


[1] 33750 VI, nr. Z

[2] 31753, nr. 82

[3] Zie brieven Orde d.d. 20 maart jl. en 16 mei jl.  aan de woordvoerders van de commissie voor Veiligheid en Justitie

levitra

Tags: ,

Social

FacebookTwitterLinkedin
actie